Phê bình sinh thái-cội nguồn và sự phát triển(*)

TCNV Online-Phê bình sinh thái với tư cách là một khuynh hướng phê bình văn hóa và văn học được hình thành ở Mĩ vào giữa những năm 90 của thế kỉ XX, tiếp đó xuất hiện ở nhiều nước trên thế giới. Trong số rất nhiều giới định về thuật ngữ "phê bình sinh thái", định nghĩa được nhiều người tiếp nhận là định nghĩa của một trong những người chủ chốt trong việc khởi xướng và phát triển phê bình sinh thái Mĩ - Cheryll Glotfelty: "Phê bình sinh thái là phê bình bàn về mối quan hệ giữa văn học và tự nhiên"[1].

Thơ đương đại đang khủng hoảng?

Tại sao thơ đương đại có hiện tượng khủng hoảng? Chưa thấy những nhà thơ nổi bật, ít bài thơ hay, thiếu nhiều câu thơ đẹp đọng lại trong lòng công chúng? Thậm chí nhiều nhà phê bình bức xúc, nói nặng lời về thơ đương đại không phải không có chỗ đúng. Loại thơ - vè có chiều hướng lan rộng; thơ - văn xuôi lủng củng với những đoạn thơ bàng bạc, những ý thơ nhạt nhẽo, dễ dãi; thơ khó hiểu làm bạn đọc "nuốt không trôi", xa lánh… v.v... Đi tìm nguyên nhân của thực trạng trên của thơ đương đại, từ một hướng tiếp cận văn hóa đọc, tôi chọn ra mấy nội dung học thuật sau:

Nghĩ về đổi mới thơ từ trường hợp HÀN MẶC TỬ

1. Hàn Mặc Tử: một đỉnh núi lạ Từ địa hạt thơ Đường bước sang lãnh địa thơ lãng mạn rồi thơ tượng trưng, Hàn Mặc Tử đã có đóng góp không nhỏ cho công cuộc cách tân thi ca Việt Nam. Thơ của Hàn Mặc Tử không chỉ mới ở thi tứ và ngôn từ, mà còn mới ở cách thức giải phóng yếu tố cá nhân trong những giấc mơ vô thức, ở sự thể hiện “vũ trụ tinh thần” bí ẩn hoàn toàn siêu nghiệm, siêu linh. Hàn Mặc Tử cùng với nhiều nhà thơ khác trong Trường thơ Loạn và nhóm Xuân Thu nhã tập đã đổi mới phương thức trữ tình bằng cách kéo gần thơ tới âm nhạc. Thi sĩ “dùng chiếc sáo của mình, chơi những điệu mình thích” (Mallarmé), biến nhạc thơ thành một thứ nhạc chiêu hồn, gợi lên những sắc thái tinh tế nhất của tâm trạng và những cảm niệm mơ hồ, kì lạ.

Bàn về dịch văn học

Tapchinhavan.vn- Dịch văn học và Văn học dịch là những chủ đề nóng, được đưa ra tranh luận, trao đổi suốt thời gian qua. Tham dự Hội thảo Những vấn đề lý luận và thực tiễn của văn học dịch hiện nay diễn ra vào ngày ngày 10-8-2012 tại hội trường Hội Nhà văn Việt Nam, các chuyên gia văn học dịch hướng đến nhằm tìm kiếm sự thống nhất trong việc xác lập khái niệm và lý luận nền tảng cho thực tiễn Văn học dịch ở Việt Nam. Những tham luận tham gia báo cáo tại buổi hội thảo chủ yếu xoay quanh ba vấn đề lớn: Các tiêu chí nào cần được thống nhất đối với Văn học dịch?; Để có tác phẩm Văn học dịch có giá trị thì nhà chuyên môn cần trang bị những cơ sở căn bản cũng như trình độ chuyên sâu nào?; Dịch có đơn giản chỉ là chuyển ngữ, hay còn là cả một phông văn hóa nằm sâu phía sau những văn bản gốc?... Với tinh thần khách quan, và vì chân lý diễn giải, tạp chí Nhà văn xin giới thiệu tới bạn đọc chuyên đề Văn học dịch ở Việt Nam: Lý thuyết và thực tiễn, với các tham luận Dịch giả văn học - Người nội trợ thông thái của dịch giả Lê Bá Thự, Bàn về dịch văn học của dịch giả Trần Đình Hiến và Dịch văn học: Quảng bá cho người, quảng bá cho mình của dịch giả - nhà thơ Hữu Việt.

Dịch giả văn học - “người nội trợ thông thái”

Tapchinhavan.vn- Dịch văn học và Văn học dịch là những chủ đề nóng, được đưa ra tranh luận, trao đổi suốt thời gian qua. Tham dự Hội thảo Những vấn đề lý luận và thực tiễn của văn học dịch hiện nay diễn ra vào ngày ngày 10-8-2012 tại hội trường Hội Nhà văn Việt Nam, các chuyên gia văn học dịch hướng đến nhằm tìm kiếm sự thống nhất trong việc xác lập khái niệm và lý luận nền tảng cho thực tiễn Văn học dịch ở Việt Nam. Những tham luận tham gia báo cáo tại buổi hội thảo chủ yếu xoay quanh ba vấn đề lớn: Các tiêu chí nào cần được thống nhất đối với Văn học dịch?; Để có tác phẩm Văn học dịch có giá trị thì nhà chuyên môn cần trang bị những cơ sở căn bản cũng như trình độ chuyên sâu nào?; Dịch có đơn giản chỉ là chuyển ngữ, hay còn là cả một phông văn hóa nằm sâu phía sau những văn bản gốc?... Với tinh thần khách quan, và vì chân lý diễn giải, tạp chí Nhà văn xin giới thiệu tới bạn đọc chuyên đề Văn học dịch ở Việt Nam: Lý thuyết và thực tiễn, với các tham luận Dịch giả văn học - Người nội trợ thông thái của dịch giả Lê Bá Thự, Bàn về dịch văn học của dịch giả Trần Đình Hiến và Dịch văn học: Quảng bá cho người, quảng bá cho mình của dịch giả - nhà thơ Hữu Việt.

Văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX trong bối cảnh giao lưu văn hóa Đông - Tây

Phê bình - Một hình dung sơ bộ về hiện trạng

Ngay cả chỉ là hình dung sơ bộ mà cũng đã là rất khó. Khó vì những biến động quá lớn trong thực trạng và các tiêu chí đánh giá.

Điều kiện hậu hiện đại của văn học Việt Nam

Tapchinhâvn.vn- Có thể nói, tinh thần hỗn dung nghệ thuật, tính chiết trung, tinh thần chống chủ nghĩa hiện đại tự phát, thái độ dị ứng với chủ nghĩa hiện đại phương Tây, vô hình trung đã dọn đường cho nghệ thuật hậu hiện đại.

Đồng thoại trong văn học viết cho thiếu nhi

Tapchinhavan.vn- Trong số lượng phong phú các tác phẩm văn xuôi viết cho thiếu nhi ở Việt Nam thế kỷ XX thì truyện đồng thoại là thể loại rất được các em yêu thích, và vào bất cứ lúc nào cũng có những tác phẩm hay kể từ Dế mèn phiêu lưu ký của Tô Hoài, qua Văn Ngan tướng công của Vũ Tú Nam, Ông than đá của Viết Linh, Chú đất nung của Nguyễn Kiên, Chú gà trống choai của Hải Hồ, Cô Bê hai mươi của Văn Biển... đến Chó Bi - đời lưu lạc của Ma Văn Kháng, Tôi là Bêtô của Nguyễn Nhật Ánh...

Khai sáng là gì?

Tapchinhâvn.vn- Trong thời đại chúng ta, khi một nhật báo đặt ra một vấn đề với độc giả, chính là muốn hỏi ý kiến của họ về một chủ đề mà mỗi người đã có tư kiến riêng: không cần học hỏi điều gì mới. Vào thế kỷ 18, người ta ưa hỏi công chúng về những vấn đề thực sự chưa có giải đáp. Tôi không rõ điều đó có hiệu quả gì hơn, nhưng quả là rất thú vị...