Lồng lộng giữa thủ đô gió ngàn

 
 
 
Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện có gần một trăm di tích lịch sử thuộc An Toàn Khu (tập trung nhiều nhất ở Định Hóa). Nhiệm vụ đặt ra cho các nhà bảo tàng, những người làm du lịch là phải xây dựng cho được một bức tranh toàn cảnh chân thực, sinh động với những điểm nhấn đặc biệt quan trọng và Thái Nguyên đã làm được điều đó.
Điểm nhấn đầu tiên là đồi Khau Tý (xã Điềm Mặc, huyện Định Hóa), nơi Bác Hồ ở và sáng tác bài Cảnh Khuya:
Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
Bài thơ được sáng tác cuối năm 1947, trong cái lán nhỏ trên đồi Khau Tý. Cái lán nhỏ ngày ấy đã được phục dựng năm 2007, nằm sát gốc cây đa cổ thụ sum suê, ánh sáng chiếu qua cành lá lấp lóa. Du khách đến đây là đến với một chứng tích lịch sử vô giá, đến với ngôi đền thi ca, lắng nghe tiếng thơ của nhà thơ Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ vĩ đại, linh hồn của kháng chiến thần thánh. Khí thơ toát lên vẻ ung dung, tự tại, sự bình thản đến tự nhiên của một bậc đại nhân, đại trí, đại dũng. Giữa tĩnh lặng của bao la núi rừng, nghe lại những vần thơ của Bác du khách bỗng nhận ra rằng: Ung dung, tự tại đó là cái gốc sâu bền, vững chắc mà cuộc kháng chiến tựa vào để đi tới thắng lợi cuối cùng như lịch sử đã diễn ra.
Điểm nhấn thứ hai là đền thờ Bác Hồ ở chân đèo Tỉn Keo - một công trình bề thế, đẹp. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa vẻ đẹp lịch sử và vẻ đẹp kiến trúc, vẻ đẹp thiên nhiên. Đứng trên đỉnh đồi nhìn về dòng Khuôn Tát dưới chân đèo De, chợt hiện về trong liên tưởng xa, gần hình ảnh Bác Hồ trong những vần thơ của nhà thơ Tố Hữu:
Nhớ người những sáng tinh sương
Ung dung yên ngựa trên đường suối reo
Nhớ chân người bước lên đèo
Người đi rừng núi trông theo bóng người.
Lên nhà tưởng niệm du khách thỉnh chín tiếng chuông trước lúc dâng hương. Tiếng chuông ngân nga, vang xa, xúc động lặng lẽ dâng trào, trước anh linh Người trong đan xen quá khứ và hiện tại, giữa lịch sử và văn hoá, giữa dân tộc và đất nước. Ngợp trong cảm xúc về một vùng đất đẹp một cách... hào hùng.
Điểm nhấn thứ 3 là lán Tỉn Keo bên dòng Khuôn Tát - Nơi đây Bác Hồ đã chủ trì cuộc họp thường vụ Trung ương Đảng thông qua đề án chiến lược cuộc chiến Đông Xuân 1953 - 1954 và cuộc họp mở chiến dịch Điện Biên Phủ. Căn lán nhỏ lợp lá, bàn, ghế bằng ván, tre, nứa. Phía trước có cây râm bụt Bác Hồ trồng, xung quanh là hầm, hào. Một nơi ở vừa kín đáo, thuận lợi, đẹp: Trên có núi, dưới có sông/ Có đất ta trồng, có bãi ta chơi/ Tiện đường sang bộ Tổng/ Thuận lối tới Trung Ương/ Nhà kín mái, thoáng mát/ Gần dân, không gần đường.
Và một điểm nhấn nữa: Xóm Bàn Cờ, xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ nơi đầu tiên tổ chức ngày thương binh - liệt sĩ (27/7), ngời sáng đạo lý "Uống nước, nhớ nguồn":
Dù ai đi Đông, đi Tây
Hai bảy tháng bảy nhớ ngày thương binh
Một cảm xúc choáng ngợp, tĩnh tại: Khu di tích lịch sử, khu tưởng niệm này đẹp và trang nghiêm. Đó là cảnh đẹp của làng quê Việt Nam với những cây đa cổ thụ được bảo tồn, gìn giữ. Vẻ đẹp của sự kết hợp xưa và nay với kiến trúc mang dáng vẻ hiện đại. Ngay từ cổng vào, một bên là sân rộng cỏ xanh, một bên là đầm sen trong. Công trình hoàn thành để ngày hôm nay du khách đến thăm thấy được sự hoàn hảo của những người làm bảo tàng, làm du lịch có văn hóa.
Sự trang nghiêm được thể hiện trong một quần thể kiến trúc - đền thờ chính giữa, hai bên là nghè ông thờ vị Hoàng Giáp - Hàn lâm hiệu thảo - Đốc đồng Đồng Doãn Giai và nghè Bà thờ Công chúa Mai Hoa. Ở giữa sân rộng là bia đá vân mây trắng hình nón, cao 3 mét, rộng 3 mét, nặng gần 7 tấn ghi dòng chữ: "Nơi đây ngày 27-7-1947 ba trăm cán bộ, bộ đội và đại biểu các tầng lớp nhân dân địa phương họp mặt nhau công bố thư Bác Hồ, ghi nhận sự ra đời ngày thương binh liệt sĩ ở nước ta". Năm 2007 tỉnh Thái Nguyên đã làm lễ rước chân hương từ 8 nghĩa trang liệt sĩ tiêu biểu về thờ tại đây, tăng thêm độ trang nghiêm nơi thờ các liệt sĩ anh hùng.
Điểm nhấn và điểm nhấn... Tỉnh Thái Nguyên đã tôn tạo, xây dựng An Toàn Khu xứng tầm với lịch sử, đón du khách muôn phương trở về cội nguồn cách mạng, cội nguồn kháng chiến, hiểu thêm, tự hào thêm về Bác Hồ vĩ đại, về Đảng quang vinh và nhân dân anh hùng trong công cuộc giải phóng đất nước.