Thơ Nguyễn Duy

Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa

Bần thần hương huệ thơm đêm
Khói nhang vẽ nẻo đường lên Niết Bàn
Chân nhang lấm láp tro tàn
Xăm xăm bóng mẹ trần gian thuở nào

Mẹ ta không có yếm đào
Nón mê thay nón quai thao đội đầu
Rối ren tay bí tay bầu
Váy nhuộm bùn áo nhuộm nâu bốn mùa
Cái cò sung chát đào chua
Câu ca mẹ hát gió đưa về trời
Ta đi trọn kiếp con người
Cũng không đi hết mấy lời mẹ ru.

Bao giờ cho tới mùa thu
Trái hồng trái bưởi đánh đu giữa rằm
Bao giờ cho tới tháng năm

Mẹ ra trải chiếu ta nằm đếm sao...

Ngân Hà chảy ngược lên cao
Quạt mo vỗ khúc nghêu ngao thằng Bờm
Bờ ao đom đóm chập chờn
Trong leo lẻo những vui buồn xa xôi

Mẹ ru cái lẽ ở đời
Sữa nuôi phần xác, hát nuôi phần hồn
Bà ru mẹ... mẹ ru con...
Liệu mai sau các con còn nhớ chăng?

Nhìn về quê mẹ xa xăm
Lòng ta - chỗ ướt mẹ nằm đêm xưa
Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa
Miệng nhai cơm búng lưỡi lừa cá xương.

Nghe tắc kè kêu trong thành phố

Tắc kè... 

tắc kè... 

tôi giật mình 

nghe 

trên cành me góc đường Công Lý cũ 

cái âm thanh của rừng lạc về thành phố 

con tắc kè 

sao mày ở đây? 

Sáng ra nhìn soi mói mỗi cành cây 

chả thấy con tắc kè đâu cả 

khi chùm đèn thuỷ ngân xanh lên trong vòm lá 

tắc kè kêu như tiếng vọng về 

Chợt hiện về, thăm thẳm núi non kia 

dưới lá là hầm, là tăng, là võng 

là cơn sốt rét rừng vàng bủng 

là muỗi, vắt, bom, mìn, vực sâu, đèo trơn... 

Những đoàn quân đi xuyên Trường Sơn 

ngủ ôm súng suốt một thời tuổi trẻ 

đêm trăn trở đố nhau: 

bao giờ về thành phố? 

con tắc kè nhanh nhảu nói: sắp về! 

Sắp về!... 

sắp về!... 

người bạn tôi rung võng cười khoái trá 

ấy là lúc những cánh rừng trút lá 

mùa khô năm một nghìn chín trăm bảy tư 

Ăn tết rừng xong 

từ giã chú tắc kè 

chúng tôi xuôi - ào ào cơn lũ đổ 

các binh đoàn tràn vào thành phố 

đang mùa thay lá những hàng me 

Lá me vàng lăn tăn trải thảm phố hè 

chồi xanh lăn tăn nơi đầu cành run rẩy 

cơn gió thoảng chút hương rừng đâu đấy 

hạt mưa đầu mùa trong suốt giữa lòng tay 

Người bạn tôi không về tới nơi này 

anh gục ngã bên kia cầu xa lộ 

anh nằm lại trước cửa vào thành phố 

giây phút cuối cùng chấm dứt cuộc chiến tranh 

Đồng đội, bao người không "về tới" như anh 

nằm lại Cầu Bông, Đồng Dù, và xa nữa... 

tất cả họ, suốt một thời máu lửa 

đều ước ao thật giản dị: 

sắp về! 

Qua hai mùa thay lá những hàng me 

cái tết hòa bình thứ ba đã tới 

chao ôi nhớ tết rừng không hương khói 

đốt nhang lên 

chợt hiện tiếng tắc kè 

Tôi giật mình 

nghe 

có ai nói ở cành me: 

sắp về!...

Tp. Hồ Chí Minh, Tết Mậu Ngọ, 1978

Đò Lèn

Thuở nhỏ tôi ra Cống Na câu cá

Níu váy bà đi chợ Bình Lâm

Bắt chim sẻ ở vành tai tượng Phật

Và đôi khi ăn trộm nhãn chùa Trần

Thuở nhỏ tôi lên chơi đền Cây Thị

Chân đất đi đêm xem lễ Đền Sòng.

Mùi huệ trắng quyện khói trầm thơm lắm

Điệu hát văn lảo đảo bóng cô đồng.

Tôi đâu biết bà tôi cơ cực thế

Bà mò cua, xúc tép ở Đồng Quan

Bà đi gánh chè xanh Ba Trại

Quán Cháo, Đồng Giao thập thững những đêm hàn.

Tôi trong suốt giữa đôi bờ hư thực

Giữa bà tôi và tiên phật thánh thần

Cái năm đói củ giong riềng luộc sượng

Cứ nghe thơm mùi huệ trắng, hương trầm

Bom Mỹ dội nhà bà tôi bay mất

Đền Sòng bay, bay tuốt cả chùa chiền

Thánh với Phật rủ nhau đi đâu hết

Bà tôi đi bán trứng ở ga Lèn.

Tôi đi lính, lâu không về quê ngoại

Dòng sông xưa vẫn bên lở bên bồi

Khi tôi biết thương bà thì đã muộn

Bà chỉ còn là một nấm cỏ thôi.