Vắng cô thì chợ có buồn?

Sân khấu kịch phía Bắc nóng cùng Euro

Những trận túc cầu nảy lửa hấp dẫn đã cuốn hút hàng triệu trái tim các fan hâm mộ cuồng nhiệt trên khắp hành tinh. Còn ở Việt Nam, các nghệ sĩ cũng “ăn bóng đá, ngủ bóng đá” nhưng vẫn không quên nhiệm vụ của mình. Đêm họ nóng cùng Euro thì ngày họ lại nóng trên sàn tập.

Cảnh vở Huyết lệnh- Nhà hát Kịch Hà Nội.

NH Kịch Hà Nội góp mặt bằng Những mặt người thấp thoáng (tác giả Xuân Đức, ĐD NSND Doãn Hoàng Giang), Huyết lệnh (tác giả Phạm Dũng, ĐD NSND Hoàng Dũng). NH Quân đội sẽ mang Lũ quét (tác giả Nguyễn Quang Vinh, ĐD Hoàng Mai), Cái chết chẳng dễ dàng gì (vở cũ, tác giả Tất Đạt, ĐD NSND Xuân Huyền). Đoàn kịch nói Công an nhân dân cũng đã phục dựng xongTôi là người Việt Nam (tác giả Nguyễn Đình Chính, ĐD NSƯT Khương Đức Thuận).

Đã thấy le lói sự chuyển giao thế hệ đạo diễn từ LHSK kịch nói toàn quốc năm 2012 này, ngoại trừ NSND Doãn Hoàng Giang, còn lại là những gương mặt đạo diễn trẻ. Mừng là đã “thoát” được cảnh trong cùng một LH phải xem một vị đạo diễn làm tới 3 – 4 vở để phải luôn nhìn thấy những mảng miếng na ná nhau được xoay ngang xoay dọc cho vừa với từng vở diễn. Một thế hệ đạo diễn trẻ sung sức sẽ làm nên một bộ mặt mới cho SK kịch nói phía Bắc? Có thể lắm chứ!

Nhưng cũng chợt chạnh lòng vì số lượng vở cũ phục dựng và kịch bản cũ áp đảo cho thấy vấn đề kịch bản vẫn là chuyện muôn thuở của ngành SK.

Sân khấu xã hội hóa phía Nam án binh bất động

Cho đến thời điểm này, chưa có thông tin chính thức nào từ các đơn vị SK kịch nói phía Nam sẽ tham dự LH. Theo thông tin hậu trường, rục rịch cũng chỉ mới có SK kịch Phú Nhuận của NSND Hồng Vân định mang Làm… (tác giả Chu Thơm chuyển thể từ Làm đĩ của nhà văn Vũ Trọng Phụng, ĐD NSND Hồng Vân) và Nước mắt người điên (ĐD Minh Hoàng). Nhưng NSND Hồng Vân nói rằng, nếu đi Huế trong 3 ngày, khéo co cũng phải chi 160 triệu đồng tiền ăn ở đi lại, chưa kể đoàn sẽ mất ít nhất 10 suất diễn, thế nên cũng chưa quyết định. Còn các đơn vị SK XHH khác: 5B Võ Văn Tần, Hoàng Thái Thanh, Idecap, Nụ cười mới, Phước Sang… tịnh chưa thấy nói gì. Các đơn vị SK XHH này đang trông chờ chính sách của Cục Nghệ thuật biểu diễn, đầu tư kinh phí tham dự LH như đã từng đầu tư khi Hội diễn SK Kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc 2009 tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh.

Ngành SK đã từng tổ chức cuộc LHSK XHH (năm 2007) và bằng vào hoạt động của những đơn vị SK XHH phía Nam lâu nay đã chứng minh rằng đó là những đứa con khỏe mạnh. Không phải ngẫu nhiên mà ở Hội diễn SK kịch nói toàn quốc năm 2009, 3 huy chương vàng thì có 2 vở Nỏ thần và Mẹ và người tình của SK kịch Phú Nhuận. Chính những vở ấy khi ra Bắc cũng được khán giả đón nhận nồng nhiệt. Mỗi đơn vị SK đã biết tìm một con đường riêng để tiếp cận khán giả và để cho SK của mình tồn tại, mỗi SK đã có một xu hướng nghệ thuật riêng để hướng đến khán giả mà họ giành lấy. Chính hoạt động của những đơn vị SK XHH đã làm nên một diện mạo mới của SK kịch phía Nam nói riêng và cả nước nói chung.

Một LHSK kịch nói toàn quốc mà các đơn vị SK XHH phía Nam không tham gia thì liệu còn mang tầm LH toàn quốc hay chỉ là cuộc LH của các đơn vị SK công lập phía Bắc? Mục đích của LH là dịp để nghệ sĩ giao lưu học hỏi, nếu khuyết hẳn các đơn vị SK phía Nam, mục đích của LH có còn khả thi? Có thể khi quyết định tổ chức LH ở Huế, các nhà quản lý tính đến công tác chính trị. Nhưng thiển nghĩ, khi tổ chức LH loại hình nghệ thuật nào thì phải chọn nơi đăng cai có phong trào phát triển mạnh. Chẳng hạn địa chỉ đỏ của cải lương là TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, của tuồng là miền Trung, chèo là đồng bằng Bắc bộ, kịch nói là TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội. Huế chỉ có thế mạnh về nhã nhạc cung đình nên đưa kịch vào Huế là một sự tréo ngoe, bởi ở đây không có truyền thống về kịch nói, liệu người dân Huế có hào hứng với kịch nói hay không?

SK XHH lâu nay vốn không dùng kinh phí Nhà nước, tự bỏ tiền dựng vở, tự đi thuê điểm diễn mà vẫn nơm nớp bất kỳ lúc nào cũng bị lấy lại. Thiết nghĩ nếu LHSK kịch nói toàn quốc tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh ít ra cũng đỡ tốn ngót nghét cả tỷ đồng tiền đầu tư cho 5 - 6 đoàn SK XHH đi từ TP. Hồ Chí Minh tới Huế, chưa kể họ lại có sẵn nhà hát và lực lượng khán giả hùng hậu.

Chỉ còn gần nửa tháng nữa, ngày hội của  những người làm SK kịch nói sẽ bắt đầu, nhưng liệu hội hè có vui không, có hiệu quả không nếu các đơn vị SK XHH phía Nam không tham gia? Liệu những ngày LH, khán giả Huế có nồng nhiệt với SK kịch nói? Liệu có cảnh các đoàn diễn xong lại kéo quân về để đỡ tốn kém, chỉ còn lại mấy ông trưởng đoàn ngồi xem vở diễn của nhau? – Những câu hỏi này xin dành cho các nhà làm chính sách.    

Tố Lan