12g55 hôm nay, GS Ngô Bảo Châu chính thức đoạt giải toán học Fields

Cách mạng tháng Tám

Hội thảo “Văn học nghệ thuật phản ánh hiện thực đất nước hôm nay”

Lễ giao nhận hiện vật bảo tàng văn học Việt Nam

Văn học đến với du lịch Việt Nam

Tại Hội nghị quốc tế giới thiệu văn học Việt Nam ra nước ngoài, nhiều đại biểu đã nêu đề xuất hỗ trợ dịch giả trong công việc dịch và giới thiệu các tác phẩm văn học Việt Nam. Làm sao để phổ biến văn học và văn hóa ra thế giới không chỉ là trăn trở của chúng ta. Nhiều nước trên thế giới cũng thực hiện những biện pháp thiết thực nhằm khuyến khích các dịch giả, những anh hùng thầm lặng, ít được xã hội nhìn nhận đúng mức, thường bị coi là “con ngựa còm của nền văn hóa”.

Chẳng hạn, ở Nga hiện nay, các tổ chức như “Quỹ Boris Eltsin”, “Quỹ Prokhanov”, “Thế giới Nga” rất khuyến khích việc dịch các tác phẩm văn học đích thực của Nga ra tiếng nước ngoài, kể cả văn học cổ điển và đương đại. Ngoài việc hỗ trợ vật chất cho dịch giả và nhà xuất bản, giải thưởng văn học dịch đã được thành lập.

Ông А. Drozdov, Giám đốc điều hành “Quỹ Boris Eltsin” cho biết, hiện nay, sách Nga ít được dịch ở Anh và Mỹ nên người dân hai nước này không biết nhiều về văn học Nga. Trong khi đó Pháp, Đức, Tây Ban Nha chẳng hạn thì dịch sách Nga khá nhiều. Bởi lý do đó, “Quỹ Boris Eltsin” đã lập ra giải thưởng dành cho các dịch giả xuất sắc đã dịch các tác phẩm của Nga sang các thứ tiếng nước ngoài, nhằm hỗ trợ dịch giả, khuyến khích việc quảng bá tác phẩm của các nhà văn Nga, kích thích quan tâm của độc giả nước ngoài đối với văn học và văn hóa Nga.

Tại Pháp, kể từ năm 2007, một giải thưởng mới trong lĩnh vực văn học, gọi là giải “Rusofonia”, đã được sáng lập dành cho các dịch giả có thành tựu xuất sắc nhất khi dịch văn học Nga sang tiếng Pháp. Ban giám khảo bình chọn xét giải bao gồm một số nhà hoạt động xã hội, các thầy giáo tiếng Nga và một số dịch giả nổi tiếng. Giải được trao lần đầu tiên năm 2008. Tranh giải là các tác phẩm viết bằng tiếng Nga, được dịch sang tiếng Pháp và in ở Pháp. Giải bao gồm phần tiền và kỉ niệm chương có hình cây bút và quyển sách, được trao cho người dịch và nhà xuất bản in quyển sách đó. Ngoài việc trao giải cho dịch giả xuất sắc nhất, giải còn ghi nhận nỗ lực của các dịch giả trẻ có nhiều triển vọng.

Từ năm 2005. tại Anh đã lập ra giải “Rossika” dành cho dịch phẩm xuất sắc nhất từ tiếng Nga sang tiếng Anh.

Giải thưởng dành cho dịch giả chuyển ngữ văn học Nga sang tiếng Đức gọi là “Giải Ivan Turghenev”, bởi nhà văn Nga này đã từng dịch khá nhiều tác phẩm của Nga khi ông sống ở Đức.

Từ năm 2007, có giải “Nga-Italia-Xuyên suốt những thế kỉ” dành cho tác phẩm xuất sắc nhất từ tiếng Nga sang tiếng Italia. Năm đầu tiên, dịch giả được tặng giải là Emanuel Gurchett người đã dịch thành công tiểu thuyết “Surik chân thành của các bạn” của Ludmila Ulitskaya.

Giải “Văn học Nga ở Tây Ban Nha” cũng đã được thành lập.

Tất cả các giải này đều do Quỹ Boris Eltsin kết hợp với các tổ chức nước ngoài như Quỹ Academia Rossica ở Anh, Hiệp hội Pháp-Ural, Quỹ Puskin do kiều dân Nga ở Tây Ban Nha sáng lập.

Giá trị của giải là 5000 euro (khoảng 170 triệu đồng VN)

Một số nước khác cũng quan tâm đến vấn đề dịch văn học của mình sang tiếng nước ngoài. Chẳng hạn, có giải thưởng mang tên V. Zhukovski dành cho dịch phẩm xuất sắc nhất từ tiếng Đức sang tiếng Nga. Giải từng được trao cho dịch giả Ella Vengherova, người chuyển ngữ tác phẩm “Mùi hương” của nhà văn Đức Patrick Suskind. Giải này do Viện ngoại thương Nga - Đức, Viện Gớt tại Nga và tạp chí Văn học nước ngoài Nga sáng lập và tổ chức.

Giải thưởng văn học được nói đến khá nhiều là Booker priz được sáng lập năm 1969 và trao thường niên cho các thành tựu trong lĩnh vực văn học. Từ năm 2003 khi xuất hiện nhà tài trợ mới là tập đoàn tài chính Man Group thì giá trị giải tăng lên đáng kể. Từ 2003 giải được gọi là Man Booker. Hiện nay giá trị của giải là 60 000 eu.

Các nhà tổ chức giải Booker cũng đã lập ra một giải mới để trao tặng các dịch giả văn học. Giải thưởng trị giá 15 000 sẽ trao cho dịch giả xuất sắc nhất trong năm.

Nguyễn Thị Kim Hiền (từ Matxcơva)

(